2.4.15

Khoáng chất là gì? Khoáng vô cơ và khoáng hữu cơ giống và khác nhau

Trên truyền thanh truyền hình, ta thường thấy các nhà sản xuất quảng cáo là các món điểm tâm cereal của họ đã được tăng cường đầy đủ các sinh tố, khoáng chất mà cơ thể cần. Rồi những nước uống thể thao (sports drinks) cũng khoe là chứa nhiều sinh tố khoáng chất có thể giúp vận động viên biểu diễn bền bỉ, mạnh mẽ hơn.


Vậy thì các chất này là gì mà được nhấn mạnh như vậy. Chắc là quý độc giả đã quá quen thuộc với sinh tố (Vitamin) rồi, cho nên trong bài viết sau đây, xin nói về Khoáng Chất Trong Cơ Thể.

-Cơ thể có thể tạo ra một vài loại sinh tố nhưng không sản xuất được một khoáng chất nào.

Vì là chất vô cơ, cho nên khoáng chất có sức chịu đựng với nhiệt độ cao và vẫn hiện diện trong thực phẩm hoặc tế bào bị đốt cháy.
Khoáng chất cần thiết cho sự tồn tại và phát triển bình thường của cơ thể và cần phải được cung cấp đầy đủ từ thức ăn mà ta tiêu thụ mỗi ngày.
Tất cả các loại tế bào và dung dịch chất lỏng trong cơ thể đều chứa một số nhiều ít khoáng chất khác nhau. Khoáng chất là thành phần cấu tạo của xương, răng, tế bào mềm, cơ bắp, máu, tế bào thần kinh. Nói chung, khoáng có vai trò quan trọng duy trì tốt tình tạng tinh thần cũng như thể chất của cơ thể.
Phân loại
Sự phân loại khá phức tạp và mang nhiều đặc tính học thuật kiến thức ở đây được trình bày, tiếp cận theo hướng dinh dưỡng học và đơn giản hóa
Về phương diện dinh dưỡng, khoáng chất được chia ra làm hai nhóm, căn cứ theo nhu cầu của cơ thể:
-Vĩ khoáng (macromineral) hay khoáng chất đa lượng, là những chất mà cơ thể cần đến với lượng khá lớn, mỗi ngày có thể trên 250 mg. Đó là calci, phospho, sulfur, magnesium và ba chất điện phân natri, chlor và kali.
-Vi khoáng (microminerals) hay khoáng chất vi lượng tuy rất cần thiết nhưng nhu cầu không nhiều, mỗi ngày chỉ cần dưới 20 mg. Như là sắt, đồng, bạc, kẽm, crôm, magan, selen, cobalt, fluor, silic, molybden, boron...
Khoáng chất được ruột non hấp thụ từ thực phẩm, rồi dự trữ và lưu truyền trong máu, trong các loại tế bào. Phần không dùng đến sẽ được nước tiểu loại ra ngoài.
Khi số lượng khoáng chất mang vào cơ thể quá cao và được giữ lại quá lâu thì chúng có thể gây ra một số tác hại.

Phân loại theo cách hình thành hoặc cấu tạo
Hợp chất vô cơ là những hợp chất hóa học không có mặt nguyên tử cacbon và hydro. Chúng thường được xem là kết quả của sự tổng hợp từ các quá trình địa chất. Rất khó hấp thu bởi cơ thể người (8-12%) và khi bạn ở độ tuổi 25-40 tỉ lệ này chỉ còn 3-5%

Khoáng chất hữu cơ có mặt của nguyên tử cacbon hình thành từ quá trình cây có, động vật ăn uống, hấp thu khoáng vô cơ kết hợp với tế bào của chúng hình thành nên một dạng khoáng chất cũng mang tên nguyên tố đó nhưng có cấu trúc khác( ion kim loại kết hợp với Axit amin, Protein, enzim) chủ yếu là dễ hấp thu đối với động vật (40% - 98%).
Vậy khi bạn ăn những thảo mộc giàu khoáng đó là bạn đang tiếp xúc với dạng khoáng hữu cơ dễ hấp thu nhất 98%

Vậy khoáng chất hữu cơ hay vô cơ là tốt, quá trình tìm hiểu tôi nhận thấy có nhiều ý kiến tranh cãi, vì nếu khoáng chất vô cơ không tốt thì nước khoáng chúng ta hay uống hóa ra vô dụng. 

Một số sản phẩm khoáng chất hữu cơ uy tín trên thị trường
Canxi-magiê với canxi chiếc xuất từ cỏ Linh lăng
Chất Sắt hữu cơ và Axit Folic

Tốt hay không, không chỉ nó ở tính chất hữu cơ, hay vô cơ mà ở dạng mà chúng ta dễ dàng hấp thu. Vì cũng là khoáng chất vô cơ ví dụ như canxi cơ thể người của chúng ta không thể như gia cầm ăn đất ăn sỏi, nhưng nếu canxi vô cơ đó được chia nhỏ rất nhỏ xuống thành dạng phân tử nguyên tử hòa tan trong nước, sữa với 1 lượng nhỏ phù hợp thì canxi vô cơ đó lại có ích vì nó dễ hấp thu hơn và không bị phản ứng phụ
Do khoáng chất hữu cơ đã trãi qua quá trình kết hợp sinh học nó xuất hiện đã đáp ứng được yêu cầu dễ dàng hấp thụ đối với cơ thể người nên mặc nhiên nó được khuyến khích và đề cao.

Bẩy tiêu dùng: Các nhà sản xuất chạy theo lợi nhuận thường bổ xung khoáng chất có nguồn gốc vô cơ (vd mạt sắt, các kim loại khác, đá vôi vào sữa bột) thật ra với lượng nhỏ như vậy thì cũng không có hại chế người, nhưng cái người tiêu dùng được cũng là không có gì khi mua tin các loại sản phẩm có bảng thành phần dinh dưỡng rất chi là nhiều.
Vậy nếu khi bạn đầu tư vào thực phẩm bổ xung vi chất hãy lựa chọn những thứ có ích, hơn là vô ích, hãy hiểu biết về cách thức, nguồn gốc sản xuất của Vitamin, khoáng chất đó như thế nào, Vô cơ hay hữu cơ. Đừng chỉ nhìn vào hàm lượng và giá tiền.

Vai trò của khoáng chất
Nói chung, vai trò của khoáng chất như sau:
-Cần cho sự tăng trưởng và sự vững chắc của xương;
-Điều hòa hệ thống tim mạch, tiêu hóa và các phản ứng hóa học;
-Để làm chất xúc tác chế biến diếu tố ( enzyme);
-Là thành phần của chất đạm, chất béo trong các mô, tế bào;
-Có tác dụng phối hợp với các sinh tố, kích thích tố trong các chức năng của cơ thể;
-Giữ thăng bằng các thể dịch lỏng trong cơ thể.
Công dụng của khoáng chất đã được người đời xưa biết tới và dùng để trị bệnh, mặc dù họ không giải thích được tại sao.
Trước Công nguyên, các thầy thuốc Trung Hoa đã khuyên bệnh nhân bướu cổ ăn rong biển (seaweed) có chứa iod. Các vị lương y Hy Lạp cho bệnh nhân thiếu máu uống nước nhúng sắt nung.
Kết quả nghiên cứu của khoa học hiện nay đã tìm ra và chứng minh được vai trò của khoáng chất. Ngoài công dụng dinh dưỡng, mỗi khoáng còn có một vai trò khác nữa trong cơ thể.
Gần đây nhiều thí nghiệm cho thấy có mối liên hệ giữa khoáng chất và các bệnh kinh niên như bệnh cao huyết áp, bệnh giòn xương, bệnh tim mạch, thậm chí cả bệnh ung thư. Do đó nhiều người đã vội vã đi mua khoáng chất dưới dạng thực phẩm phụ (food supplement) để uống. Họ tin tưởng rằng khoáng chất có thể chữa hết các chứng bệnh đó.
Trong thực tế, cơ thể không cần khoáng chất dưới dạng thực phẩm phụ và cũng không cần khoáng chất với liều lượng quá lớn (megadose). Sự tác động qua lại trong cơ thể của khoáng chất, sinh tố, các chất dinh dưỡng và nhiều chất khác, rất là phức tạp. Cho nên một lượng lớn của bất cứ một thành phần nào cũng đều gây ra sự mất cân bằng và cản trở hấp thụ bình thường các chất dinh dưỡng.

Tuy nhiên chúng ta cũng không thể phủ nhận thực trạng đất đai ngày càng thiếu hụt khoáng chất vì phương pháp canh tác hóa học, công nghiệp. Theo một nghiên của Mỹ, hàm lượng các khoáng chất chỉ còn 15% sau 100 năm canh tác truyền thống. Vậy khi chúng ta tiêu thụ thực phẩm tươi xanh được trồng trọt trên những mảnh đất "cằn cỗi" khoáng chất, gần như chúng ta lãng phí tiền của mình. Một mẹo nhỏ để phân biệt thực phẩm giàu khoáng chất, vi chất là mùi vị đậm đà của chúng, trái cây, rau củ quả càng thơm ngon, hương vị càng nồng so với rau củ qua cùng loại thì hàm lượng vi, khoáng trong chúng càng cao.

Thế giới ngày càng quan tâm đến chất lượng thực phẩm  khi những mô hình canh tác bền vững có lợi cho đất đai và thực vật, ví dụ như mô hình canh tác hữu cơ, các mô hình tự trồng trọt tại gia v v
Tham quan một trang trang trại hữu cơ

Hậu quả thiếu khoáng chất
Khi thiếu khoáng chất, một số bệnh có thể xẩy ra, như là:
-Gia tăng khả năng mắc các bệnh cảm cúm, nhiễm trùng
-Cao huyết áp
-Trầm cảm, lo âu
-Không tăng trưởng hoặc xương yếu
-Đau nhức bắp thịt, khớp xương
-Rối loạn tiêu hóa như ợ chua, táo bón, buồn nôn.
Nhu cầu hàng ngày
Tại Hoa Kỳ, viện Hàn Lâm Khoa Học Quốc Gia khuyến cáo chỉ nên giữ mức tiêu thụ bảy khoáng chất hằng ngày như sau đối với những người tuổi cao :
Calci (Ca) 800 mg
Phospho (P) 800 mg
Magnesium (Mg) 350 mg
Sắt (Fe) 10 mg
Kẽm (zinc) 15 mg
Iod (I) 150 mcg
Selen (Se) 70 mcg.
Tuy nhiên hàm lượng khoáng, vi chất thay đổi tùy theo độ tuổi, cân nặng, giới tính
Công cụ Tra cứu nhu cầu khoáng chất cần thiết đối với cá nhân 
Với các khoáng chất khác, viện này chỉ đưa ra những ước lượng về mức an toàn cho cơ thể với số lượng được hấp thụ.
Cách tốt nhất để có một lượng vừa phải các khoáng cần thiết là cân đối bữa ăn với nhiều loại thực phẩm có đầy đủ chất dinh dưỡng.
Vài khoáng chất căn bản
Trong cơ thể có trên 60 loại khoáng chất nhưng chỉ có 20 loại được xem là cần thiết. Khoáng chất chỉ chiếm 4 % trọng lượng cơ thể.
Sau đây là một số khoáng chất quan trọng:
1.Calci
Calci đặc biệt có nhiều trong sữa và các phó sản như pho mát, sữa chua. Cho tới tuổi 20, xương có thể hấp thụ và dự trữ cần thiết cho sự tăng trưởng cơ thể và duy trì các chức năng khác. Sau đó thì cơ thể dùng nhiều calci hơn để xương cứng chắc. Do đó, nếu ta không tiêu thụ đầy đủ calci, xương sẽ bị rỗng loãng, dễ gẫy cũng như rụng răng.
2.Phospho
Phopho cần thiết để duy trì tốt sự tiêu hóa, tuần hoàn, nuôi dưỡng tế bào thần kinh, mắt, cơ bắp, não bộ.
Phospho có nhiều trong các thực phẩm như sữa, thịt cá, cám, ngô bắp…
Thiếu phopho sẽ gây ra một số rối loạn như xương ròn dễ gẫy, răng lung lay, đau nhức cơ bắp…
3.Sắt
Sắt cần thiết để giúp máu chuyên chở và phân phối dưỡng khí tới khắp các bộ phận của cơ thể.
Thiếu sắt đưa tới kém tăng trưởng, tóc và móng tay móng chân ròn, thiếu hồng cầu, thiếu máu.
Sắt có nhiều trong thịt, cá, trứng …
4.Magnesium
Magnesium là một trong những khoáng chất mà cơ thể cần. May mắn là khoáng này hiện diện trong nhiều loại thực phẩm như trái cây, sữa, pho mát.
Thiếu Mg có thể làm cho cơ bắp đau nhức, rối loạn tim và huyết áp.
5.Iodine
Iodine có trong muối được tăng cường i-ốt ( iodized salt), hải sản, rau spinach, rong biển.
Mặc dù cơ thể chỉ cần số lượng rất ít, nhưng khi thiếu iod sẽ đưa tới rối loạn tăng trưởng cả thể chất lẫn tinh thần cũng như tuyến giáp (thyroid).
6.Kẽm
Kẽm có vai trò quan trọng trong việc tạo ra tính miễn dịch mạnh cho cơ thể để chống lại với cảm lạnh, cúm. Thiếu kẽm cũng gây ra bệnh ngoài da, vết thương chậm lành.
Nguồn cung cấp chính của kẽm là hải sản như sò hến, thịt, gan, trứng, sữa, mầm lúa mạch.
7.Selenium
Selenium là một chất chống oxi- hóa giúp cơ thể ngăn chặn được ung thư, trì hoãn sự hóa già và các bệnh thoái hóa. Selen rất cần thiết cho hệ thống miễn nhiễm và sự hoạt động của cơ tim, giúp cân bằng kích thích tố và tạo ra chất prostaglandin, làm da và tóc khỏe mạnh.
Selenium có nhiều trong cá, sò hến, thịt, ngũ cốc, trứng, tỏi và gan, cật. Rau và trái cây có rất ít selenium.
Kết Luận
Khoáng chất là những phần tử cần thiết cho các chức năng của cơ thể, từ hệ thần kinh cơ bắp tới điều hòa tiêu hóa hấp thụ chất dinh dưỡng, duy trì cân bằng chất lỏng trong và ngoài tế bào. Mặc dù cơ thể chỉ cần một số lượng khiêm tốn, nhưng thiếu chúng là cơ thể trở nên suy yếu, kém hoạt động.
Vậy thì ta nên tiêu thụ đầy đủ các chất này, có sẵn trong thực phẩm mà tạo hóa đã dành cho con người

Labels: ,

0 Comments:

Post a Comment

Thư thông báo mẫu nhận xét

Subscribe to Post Comments [Atom]

<< Home